Er gebeurt al veel rond hergebruik in de gevelsector. Deuren krijgen een nieuwe bestemming, isolatieglas wordt gedemonteerd voor hergebruik en op steeds meer plekken ontstaan marktplaatsen voor hergebruik bouwproducten. De volgende stap is om de nu nog lossen ontwikkelingen beter met elkaar te verbinden.
Ludo, namens de NBVT betrokken bij de Circulaire Geveleconomie en thematrekker Hergebruik, ziet dat er inmiddels veel initiatieven zijn opgebouwd. “Ik zie dat er een heleboel initiatieven zijn. Die puzzelstukjes moeten nu in elkaar gaan vallen.”
In de volgende fase van de Circulaire Geveleconomie verschuift de aandacht daarom verder naar de praktijk. Retourstromen organiseren, afspraken maken over beoordeling en onderzoeken hoe hergebruik op grotere schaal kan werken.
Waar breng je een vrijkomend gevelelement heen?
Een eerste stap is zorgen dat vrijkomende gevelelementen op de juiste plek terechtkomen. Daarvoor wordt gekeken naar gezamenlijke retoursysteemen met locaties of hubs waar elementen en componenten kunnen worden ingezameld en gesorteerd.
“Eigenlijk moet je een retoursysteem hebben waar gevelproducten of gevelcomponenten heen gebracht kunnen worden. Daar wordt dan beoordeeld wat we er nog mee gaan en kunnen doen.
Veel van de infrastructuur die daarvoor nodig is, bestaat al. Er zijn locaties, transportstromen, demontagebedrijven en partijen met ervaring in terugname. De opgave zit in het beter op elkaar laten aansluiten van die onderdelen.
Daar komen ook de verschillende kringlopen samen. Een kozijn of deur bestaat uit meerdere materialen en componenten. Bij demontage komen bijvoorbeeld glas en hang- en sluitwerk vrij, naast hout, kunststof, aluminium of staal. Een gezamenlijke retourstructuur kan ervoor zorgen dat ieder onderdeel vanuit één plek de juiste route volgt.
Wat gebeurt er vervolgens mee?
Zodra een element binnenkomt, begint de beoordeling. De eerste vraag is of het complete element opnieuw kan worden toegepast. Is alleen een opknapbeurt nodig, dan kan refurbishen een volgende stap zijn.
Daarna wordt gekeken naar de afzonderlijke componenten. Glas of hang- en sluitwerk kan nog geschikt zijn voor hergebruik, ook wanneer het complete element dat niet meer is. Wat uiteindelijk niet meer bruikbaar is, kan door naar recycling.
Glas toont al aan hoe zo’n route er in de praktijk uit zou kunnen zien. Isolatieglas wordt uit projecten gedemonteerd. Daarbij kunnen ruiten die nog geschikt zijn opnieuw worden gebruikt en ontstaan voor het overige glas zuivere materiaalstromen voor recycling.
Voor de Circulaire Geveleconomie ligt hier een belangrijke gezamenlijke opgave. Iedere kringloop heeft eigen kennis, partijen en bestaande oplossingen. Door die beter met elkaar te verbinden, kan de route van een vrijkomend gevelelement steeds duidelijker worden.
Wanneer is een gebruikt kozijn weer geschikt?
Voor professionele toepassing moet vervolgens duidelijk zijn wat een gebruikt element nog presteert. Een kozijn dat dertig jaar in een gevel heeft gezeten, kan er nog goed uitzien, maar kwaliteit, prestaties en garantie moeten opnieuw aantoonbaar zijn.
Daarbij speelt schaal een belangrijke rol. Volgens Ludo wordt hergebruik interessanter wanneer grotere aantallen van dezelfde elementen beschikbaar komen. Hij geeft een voorbeeld: “Als je nou zestig dezelfde kozijnen krijgt aangeleverd, dan wordt het interessanter om de elementen te beoordelen, waar nodig te refurbishen en opnieuw toe te passen.”
De NTA 8233 Circulaire Gevel biedt hiervoor al een basis en is kosteloos beschikbaar via NENConnect. In de volgende versie wordt verder gewerkt aan praktische beoordelingsmethodes en instructies die partijen hierbij kunnen gebruiken.
Hoe werkt dat straks op grotere schaal?
Met grotere volumes verandert ook de manier waarop elementen worden verwerkt. Handmatig demonteren kost tijd en arbeid. Automatisering kan daarom een rol gaan spelen bij het opschalen van hergebruik.
Een concreet voorbeeld is het onderzoek naar geautomatiseerde demontage van deuren. Samen met onder andere kennisinstellingen wordt gekeken hoe robots deuren uit elkaar kunnen halen en componenten zoals glas en hang- en sluitwerk heel kunnen verwijderen. De afzonderlijke onderdelen kunnen daarna worden beoordeeld en verder verwerkt.
Zo wordt in de praktijk onderzocht welke technieken en processen nodig zijn om grotere aantallen te verwerken.
Dat praktische karakter wordt in de volgende fase belangrijker. Zoals Ludo het verwoordt: “We gaan in fase twee echt aan de gang. Demonstraties, dingen uitproberen. We trekken het uit de theorie en gaan het concreet maken.”
De puzzelstukjes bij elkaar brengen
De verschillende onderdelen zijn steeds meer aanwezig: retourstromen, demontagekennis, marktplaatsen, beoordelingsmethodes en praktijkprojecten. De komende fase draait om hoe die onderdelen in de praktijk op elkaar aansluiten.
Daar ligt een belangrijke rol voor de Circulaire Geveleconomie. Kennis en partijen uit de verschillende kringlopen samenbrengen en gezamenlijk werken aan de stappen die nodig zijn om hergebruik op grotere schaal mogelijk te maken. Precies zoals Ludo aan het begin zegt: de puzzelstukjes zijn er. Nu moeten we de puzzel gaan leggen.
Werk jij aan hergebruik van gevels, producten of materialen? Bekijk op onze website wat er binnen het thema Hergebruik gebeurt en welke kennis en praktijkvoorbeelden al beschikbaar zijn. Wil je bijdragen of aansluiten bij een van de ontwikkelingen? Neem dan contact op met de Circulaire Geveleconomie.
